The Czech Republic and Poland in Europe: social security dimension


dyskusja panelowa
 
9 kwietnia 2013r. (wtorek), godz. 10.30
Collegium im. F. Znanieckiego WNS UAM (ul. Szamarzewskiego 89, foyer bud. E)


Spotkanie odbędzie się w ramach inicjatywy
"Hyde Park Szamarzewo"


Organizatorzy:
 
Instytut Socjologii UAM
Oddział Poznański Polskiego Towarzystwa Socjologicznego

Osoby odpowiedzialne:
 

dr hab. Piotr Matczak (OP PTS, IS UAM), e-mail: matczak@amu.edu.pl

W dyskusji udział wezmą:

- Vera-Karin Brazowa (Instytut Socjologii UAM i Uniwersytet Karola w Pradze)
- Piotr Matczak (Instytut Socjologii UAM)
- Andrzej W. Nowak (Instytut Filozofii UAM)
- Marek Nowak (Instytut Socjologii UAM)
- Libor Stejskal (Uniwersytet Karola w Pradze)
- Rafał Wiśniewski (Instytut Nauk Politycznych i Dziennikarstwa UAM)


Dyskusja jest pokłosiem projektu "Bezpieczeństwo cywilne jako część systemu bezpieczeństwa w Republice Czeskiej oraz w Polsce – konceptualizacja oraz ocena podobieństw i różnic w kontekście europejskim" (Civil Security as a Part of the Security System in the Czech Republic and Poland - Theoretical Conceptualization and the Assessment of Similarities and Differences in a Broader European Context).

Projekt jest realizowany w ramach Polsko-Czeskiego Programu Wykonawczego, w ramach Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Czeskiej o współpracy w dziedzinie nauki i techniki, podpisanej we Wrocławiu dnia 13 stycznia 2000 roku.

 

Cel i zakres projektu

Głównym celem projektu jest konceptualizacja pojęcia systemu bezpieczeństwa, za szczególnym uwzględnieniem roli jaką pełni bezpieczeństwo cywilne. Badanie będzie miało charakter porównawczy, czesko-polski. Wynikiem projektu będą dwie publikacje w recenzowanych czasopismach, z których jedna – w Central European Journal of Public Policy. Równoległym celem będzie, na bardziej praktycznym poziomie, wypracowanie współpracy między partnerskimi instytucjami, w obszarze polityk publicznych. Ten cel będzie osiągnięty poprzez realizację serii warsztatów w obydwu instytucjach (3 w Polsce oraz 2 w Czechach).  W warsztatach przewidziany jest także udział studentów oraz pracowników naukowych z obydwu instytucji. Mierzalnym wynikiem warsztatów będą raporty zawierające przedstawione materiały oraz listy uczestników. Obydwa cele projektu uzupełniają się, gdyż regularne spotkania oraz krytyczna dyskusja będzie owocować podniesieniem jakości prac badawczych.

Założenia projektu

Systemy bezpieczeństwa w Europie różnią się co do struktur, zasad i praktyk. W każdym kraju system ewoluował w specyficzny sposób, zależnie od lokalnych warunków historycznych i kulturowych. W efekcie, kraje członkowskie UE nie posiadają porównywalnych systemów i strategii bezpieczeństwa. Poza tym, ze względu na zmieniający się charakter zagrożeń (rosnąca złożoność krytycznej infrastruktury, nowe formy terroryzmu, zmiana klimatu, przełomowe zmiany technologiczne, międzynarodowe przesunięcia wpływów, cyber ataki, kryzysy energetyczne, degradacja środowiska) także samo pojęcie bezpieczeństwa podlega redefinicji.  W szczególności, pojęcie społecznego bezpieczeństwa opisuje polityki, ciała orz mechanizmy, które służą zabezpieczeniu społeczeństw przeciw zagrożeniom dla ludzi oraz dla krytycznej infrastruktury.

Wraz ze zmieniającym się pojęciem bezpieczeństwa nabiera znaczenia bezpieczeństwo cywilne. Uzyskuje ono znaczącą rolę w miarę jak rosną zagrożenia dla istniejących systemów bezpieczeństwa cywilnego wywołane takimi zjawiskami jak: gwałtowne opady, zmieniające się wzory powodzi, fale upałów itd. Systemy ochrony i alertów związane z walką z falami upałów są dobrym tego przykładem.

Nowe wyzwania dla bezpieczeństwa w Europie pociągają za sobą rosnącą integrację w ramach Wspólnoty Europejskiej – także na poziomie bilateralnym oraz regionalnym. W tradycyjnym ujęciu, zarządzanie kryzysowe traktowane było jako kluczowe zadanie państwa narodowego. Dziś wymogiem jest współpraca między sąsiedzkimi krajami, organizacjami regionalnymi i wspólnotą międzynarodową. Taka, ponadgraniczna współpraca wymaga, obok innych zasobów, istnienia podzielanych koncepcji zagrożeń, wspólnych podejść do kryzysów i katastrof, uzupełniających się zdolności operacyjnych i zasobów, interoperacyjnych struktur dowodzenia, wspólnych treningów i ćwiczeń. Zróżnicowanie struktur zarządzania kryzysowego, miedzy krajowymi systemami, a także zróżnicowanie procesów oraz praktyk, pomaga w dostosowaniu do lokalnych warunków. Tym niemniej, stwarza to trudności dla współpracy.

Wyzwania zarysowane powyżej, będą badane na przykładzie Polski i Czech. Obydwa sąsiadujące kraje współpracują w zakresie bezpieczeństwa oraz bezpieczeństwa cywilnego - w szczególności. Wzajemne rozumienie bezpieczeństwa jest ważnym elementem, który dostarcza podstaw do praktycznej współpracy na poziomie poszczególnych polityk. Konceptualizacja pojęcia bezpieczeństwa wykorzystywanego w obydwu krajach ma pomóc w stworzeniu ram definiujących podobieństwa i różnice. Kontekst europejski będzie stanowił punkt odniesienia, jako, że ma on podstawowe znaczenie dla obydwu krajów. Dyrektywa powodziowa, czy też system telefonów 112 mogą służyć jako przykłady.

Analiza koncepcyjna będzie bazą dla dalszych analiz dotyczących polityk publicznych. Gospodarka wodna i ochrona przeciwpowodziowa oraz rola wolontariuszy w systemach ratunkowych są obszarami poddanymi badaniom.

Planowana współpraca będzie związana z projektem ANVIL (Analysis of the security system in Europe), finansowanym przez Komisję Europejską, który to projekt dotyczy porównania systemów organizacyjnych bezpieczeństwa cywilnego w skali europejskiej. Uniwersytet im. Adama Mickiewicza jest partnerem w tym projekcie.

Projekt między czeskim i polskim partnerem zmierza do stworzenia platformy współpracy, opartej na podobnych lecz uzupełniających się doświadczeniach partnerów, w szczególności w zakresie polityk bezpieczeństwa. Polski partner uzyskuje możliwość nawiązania współpracy ze znaczącym ośrodkiem badawczym i edukacyjnym w Europie Środkowej, mającym duże doświadczenia w kształceniu oraz pracach badawczych dotyczących bezpieczeństwa oraz polityk publicznych. Dwuletni projekt, oprócz bezpośrednich korzyści płynących ze współpracy, w postaci wysokiej klasy publikacji, ma służyć wzajemnemu poznaniu się partnerów i stworzeniu możliwości dalszej współpracy dotyczącej edukacji oraz przygotowania wspólnych projektów badawczych.



Plakat (PDF)