Kobiety w polskiej transformacji 1989 - 2009
Podsumowania, interpretacje, prognozy
 
Konferencja naukowa zorganizowana przez:
Oddział Poznański Polskiego Towarzystwa Socjologicznego
i Instytut Socjologii UAM
 
---
Program konferencji:


Czwartek, 28 maja

9:00 – 10:45 rejestracja uczestników

11:00 otwarcie konferencji

 

Sesja plenarna

11:00 – 11:20 prof. dr hab. Małgorzata Fuszara (ISNS UW) „Kobiety w polityce: bariery w działalności politycznej kobiet i próby ich przezwyciężenia”

 

11:20 – 11:40 prof. dr hab. Renata Siemieńska (IS UW) „Płeć a kariery naukowe. O jakości i równości”

 

11:40 – 12:00 dr hab. Krystyna Leśniak-Moczuk (Wydział Ekonomii URz) „Role społeczne kobiet wiejskich w perspektywie zmiany systemowej”

 

12:00 – 12:20 prof. dr hab. Anna Michalska (IS UAM) „Rodzinne role kobiet w nowych rolach”

 

12:30 -12:50 przerwa na kawę

 

12:50 – 13:10 prof. dr hab. Elżbieta Pakszys (IF UAM) „Transformacje nieistniejącego problemu albo 20 lat Studiów Kobiecych na UAM w Poznaniu”

 

13:10 – 13:30 dr Ewa Gontarczyk (Wydział Studiów Edukacyjnych UAM) „Kobiety i mężczyźni w procesie transformacji w Polsce: przemiany patriarchalnego systemu społecznego”

 

13:30 – 13:50 dr Agnieszka Gajewska (Instytut Filologii Polskiej, Pracownia Krytyki Feministycznej UAM) „Feministyczne rozrachunki z PRL–em”

 

14:00 – 14:45 dyskusja

 

15:00 – 15:45 przerwa obiadowa

 

 

Obrady sekcji 1

Galeria Miejska Arsenał, Stary Rynek 3

„Kobiety w polityce - kobiety w społeczeństwie obywatelskim – czy naprawdę to, co prywatne jest polityczne?”

prowadzenie prof. dr hab. Małgorzata Fuszara

 

16:00 – 16:20 dr Paulina Sekuła (IS UJ) „ Zaangażowanie polityczne kobiet w Polsce po 1989 roku: dynamika zmian i uwarunkowania”

 

16:20 – 16:40 mgr Maria Kococik (Instytut Studiów Politycznych PAN) „Jak nie parytet, to co? – opinie polskich posłanek na temat sposobów zwiększania udziału kobiet w polityce”

 

16:40 – 17:00 dr Katarzyna Szafer (Wyższa Szkoła Nauk Humanistycznych i Dziennikarstwa w Poznaniu) „Poznanianki w polityce”

 

17:00 – 17:20 dr Ilona Iłowiecka-Tańska (ISNS UW) „Między działaczką a liderką – wzory osobowe kobiet aktywnych społecznie w Polsce na podstawie ankiet ogólnopolskiego konkursu Akcja Akcja”

 

17:20 – 17:40 przerwa na kawę

 

17:40 – 18:00 dr Maciej Kokociński (IS UAM) „Miejsce kobiet we współczesnej Polsce - oblicza nierówności”

 

18:00 – 18:20 mgr Anna Wójtewicz (IS UMK) „Zarządzanie sferą reprodukcyjną po polsku. Dyskurs wokół praw reprodukcyjnych w latach 1989 – 2009 a koncepcja  zarządzania ciałami Bryana S. Turnera”

 

18:20 – 18:40 mgr Justyna Struzik (IS UJ)„(Nie)obecność kobiet nieheteroseksualnyh w życiu publicznym w Polsce po roku 1989”

 

18:40 – 19:00 mgr Jan Kruszyński (IS UAM) „Anarchofeminizm: idea, praktyka czy nowa jakość politycznej organizacji kobiet po '89?"

 

19:00 – 19:20 dr Marek Nowak (IS UAM) „Dyskryminacja kobiet oczami opinii publicznej. Kobiety w badaniach CBOS i diagnozie społecznej”

 

19:20 – 20:00 dyskusja

 

20:00 kolacja

 

 

Obrady sekcji 2

Muzeum Powstania Wielkopolskiego, Odwach, Stary Rynek 3

„Kobiety na rynku pracy – konteksty i obszary aktywizacji zawodowej kobiet”

prowadzenie prof. dr hab. Anna Michalska

 

16:00 – 16:20 Zofia Rutkowska (studentka 5 roku Socjologii UAM) „Droga do równości. Analiza porównawcza dyskursu dotyczącego kobiet na rynku pracy w Polsce i we Francji”

 

16:20 – 16:40 dr Anna Krajewska, mgr Anna Konieczna (ISNS UW) „Imigrantki na polskim rynku pracy”

 

16:40 – 17:00 mgr Małgorzata Awdziejczyk (ISNS UW) „Kobiety, które odniosły sukces w biznesie. Refleksje na temat zbiorowości tworzącej się w latach 1989 – 2009” (ISNS UW)

 

17:00 – 17:20 dr hab. Stanisław Jarmoszko (Wydział Socjologii Akademii Humanistycznej w Pułtusku) „Polska transformacja a wojskowa emancypacja kobiet”

 

17:20 – 17:40 przerwa na kawę

 

17:40 – 18:00 mgr Katarzyna Hanke-Zajda (IS UŁ) „Dywersyfikacja gospodarki obszarów wiejskich w świetle aktywności zawodowej kobiet”

 

18:00 – 18:20 dr Bożena Pactwa, dr Paulina Rojek – Adamek (Wyższa Szkoła Zarządzania i Nauk Społecznych w Tychach) „Kobieta silna, kobieta mądra – obraz współczesnej kobiety pracującej”

 

18:20 – 18:40 dr Sławomira Kamińska-Berezowska (IS UŚ) „Specyfika pracy zawodowej kobiet po dwudziestoleciu polskiej transformacji w opinii działaczek wybranych związków zawodowych na Górnym Śląsku”

 

18:40 – 19:00 dr Barbara Marek-Zborowska (IS URz) „Przedsiębiorczość kobiet na Podkarpaciu – możliwości i ograniczenia”

 

19:00 – 19:20 dr Magdalena Ziółkowska-Kuflińska (IS UAM) „Sfera ekonomiczna - sfera publiczna. Sytuacja kobiet przed i po transformacji ustrojowej w ujęciu antropologicznym”

 

19:20 – 20:00 dyskusja

 

20:00 kolacja

 

 

Piątek, 29 maja

 

Obrady sekcji 3

Galeria Miejska Arsenał, Stary Rynek 3

„Kulturowe konteksty tożsamości Polek”

prowadzenie dr Iwona Chmura – Rutkowska

 

10:30 – 10:50 dr Monika Frąckowiak-Sochańska (IS UAM) „Aksjologiczny wymiar tożsamości polskich kobiet – konteksty, ciągłość i zmiana”

 

10:50 – 11:10 dr Iwona Chmura-Rutkowska (Wydział Studiów Edukacyjnych UAM) „Poznaj swego wroga. Reprezentacje kobiecości, męskości oraz relacji kobieta – mężczyzna w wybranych współczesnych popularnych czasopismach wydawanych w Polsce”

 

11:10 – 11:30 mgr Barbara Brodzińska, mgr Maria Wincławska (Instytut Politologii UMK) „Kobiety i mężczyźni w reklamie telewizyjnej – wczoraj i dziś”

 

11:30 – 11:50 dr hab. Izolda Kiec (Instytut Filologii Polskiej UAM) „Popularna. Codzienna. Prywatna. Czyli o kobiecych pierwiastkach współczesnej kultury”

 

11:50 – 12:10 przerwa na kawę

 

12:10 – 12:30 dr Eva Zamojska (Wydział Studiów Edukacyjnych UAM) „Konstruowanie kobiecości i męskości w podręcznikach szkolnych”

 

12:30 – 12:50 dr Bernadetta Darska (Instytut Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej UWM) „Kobieta (za)angażowana. Na przykładzie pisma feministycznego Zadra”

 

12:50 – 13:10 mgr Ewa Małgorzata Tatar (Instytut Historii Sztuki UJ) „Obraz tego, co kobiece – kilka feministycznych uwag o kuratorskich praktykach kobiet o kobietach w Polsce po 1989 roku”

 

13:10 – 13:30 mgr Marta Trawińska (IS UWroc) „Gender studies i ruch feministyczny w Polsce w świetle współczesnej krytyki feministycznej”

 

13:30 – 14:15 dyskusja

 

14:30 – 15:15 przerwa obiadowa

 

 

Obrady sekcji 4

Muzeum Powstania Wielkopolskiego, Odwach, Stary Rynek 3

„Prywatne przestrzenie konstruowania tożsamości Polek - rodzina i alternatywne formy życia małżeńsko – rodzinnego”

prowadzenie prof. dr hab. Anna Kwak

 

10:30 – 10:50 prof. dr hab. Anna Kwak (ISNS UW) „Niedokończony proces indywidualizacji kobiet – czy Ulrich Beck ma rację?”

 

10:50 – 11:10 mgr Elżbieta Korolczuk (Szkoła Nauk Społecznych IFiS PAN) „Z matki na córkę? Ku międzygeneracyjnemu modelowi przemian kobiecej tożsamości”

 

11:10 – 11:30 mgr Joanna Krajewska (Instytut Filologii Polskiej, Pracownia Krytyki Feministycznej UAM), mgr Sabina Sadcka (SWPS, IP PAN) „Tak mnie wychowałaś mamo – porównanie stylów wychowawczych matek przed i po 1989 roku – badanie empiryczne”

 

11:30 – 11:50 dr Sabina Królikowska (IS UAM) „Uwarunkowania demograficzne oraz społeczno – kulturowe późnego macierzyństwa w kontekście transformacji ustrojowej”

 

11:50 – 12:10 przerwa na kawę

 

12:10 – 12:30 mgr Aurelia Owsiejczyk (IS UAM) „Czynniki warunkujące postawy antyprokreacjne wśród młodych kobiet”

 

12:30 – 12:50 mgr Anna Ratecka (IS UJ) „To jest sytuacja niebezpieczna. O małżeństwach, w których żony zarabiają więcej niż mężowie”  

 

12:50 – 13:10 dr Anna Krasnodębska (Instytut Nauk Pedagogicznych, Uniwersytet Opolski) „Znaczenie zagranicznych migracji zarobkowych w życiu rodzinnym kobiet z Opolszczyzny”  

 

13:10 – 13:30 dr Katarzyna Piątek, mgr Anna Barabasz (Katedra Socjologii Akademii Techniczno – Humanistycznej w Bielsku – Białej) „A u nas bez zmian…Dlaczego przemiany społeczne nie dotknęły wzorca kobiecości?”

 

13:30 – 14:15 dyskusja

 

14:30 – 15:15 przerwa obiadowa

 

15:30 - 17:30 Panel dyskusyjny

„Kobiety jako podmiot zmian społecznych”

prowadzenie prof. dr hab. Elżbieta Pakszys (IF UAM), dr Marek Nowak (IS UAM)

 

z udziałem:

Katarzyny Gołęgowskiej-Urlich (Fundacja Sto Pociech)

Anny Groth (Instytut Małego Dziecka)

Magdaleny Maraszek (Centrum Praw Kobiet)

Anety Murakowskiej (CreativeMedia wizerunek – doradztwo - szkolenia)

Aleksandry Sołtysiak (Stowarzyszenie Kobiet Konsola)

 

 

Udział w konferencji słuchaczy i uczestników dyskusji ma charakter otwarty.

Serdecznie zapraszamy.

---
Nr konta konferencji:
PKO PB XV O/Warszawa 75 1020 1156 0000 7802 0059 7252
Prosimy by (koniecznie) na dowodzie wpłaty dopisać: 'Konferencja kobieca'
---
Główne cele konferencji:
Celem konferencji jest analiza i interpretacja procesu przemian społecznych, kulturowych, politycznych, prawnych i obyczajowych wyznaczających status polskich kobiet po roku 1989. Chcielibyśmy stworzyć warunki do powstania środowiska, które podjęłoby dyskusję na temat polskiej transformacji w doświadczeniu kobiet. Naszym celem jest również przygotowanie pracy monograficznej na temat tego zjawiska.

Interesują nas diagnozy dotychczasowych przemian, prognozy na przyszłość oraz problemy teoretyczno-metodologiczne z nimi związane. Nasze zainteresowania koncentrują się wokół konstruowania i rekonstruowania relacji władzy – podporządkowania w przestrzeni publicznej i prywatnej, a w szczególności:
- form aktywności obywatelskiej kobiet;
- partycypacji politycznej;
- aktywizacji zawodowej, szans i barier awansu zawodowego;
- obszarów ciągłości oraz zmiany systemów wartości, wzorów osobowych oraz kulturowych wizerunków kobiet;
- zmiany ról rodzinnych oraz pojawienia się nowych ról, pełnionych w obrębie alternatywnych form życia rodzinnego.
 
Termin konferencji: 28, 29 maja 2009
 
Skład komitetu naukowego konferencji: prof. dr hab. Anna Michalska, prof. dr hab. Elżbieta Pakszys, dr Monika Frąckowiak – Sochańska, dr Honorata Jakubowska, dr Sabina Królikowska, dr Marek Nowak, dr Magdalena Ziółkowska – Kuflińska
 
Miejsce: Galeria Miejska „Arsenał”
 
Informacje organizacyjne: Osoby zainteresowane wystąpieniem na konferencji prosimy o przesłanie abstraktu, który powinien zawierać tytuł, imię i nazwisko autora oraz wyłożenie głównych tez referatu. Objętość abstraktu powinna mieścić się w granicach 1000 – 1200 znaków (ze spacjami, czyli ok. 1 strony A4 tekstu.
 
Autorzy abstraktów proszeni są o przesłanie krótkiej noty biograficznej obejmującej afiliację, główne zainteresowania badawcze oraz ew. spis wybranych publikacji związanych z tematem konferencji
 
Abstrakty wraz z notami biograficznymi prosimy przesyłać do 15 marca 2009 roku na adres e - mail: kobiety@amu.edu.pl
 
Zebrane abstrakty będą podlegały merytorycznej ocenie komitetu naukowego. W terminie do 30 kwietnia 2009 przesłany zostanie do osób zaproszonych do wygłoszenia referatu ramowy program konferencji. Koszt udziału z referatem wynosi 200 zł. 
***
Organizując konferencję chcielibyśmy stworzyć okazję do spotkania przedstawicieli i przedstawicielek środowiska naukowego oraz organizacji kobiecych i feministycznych, by przyjrzeć się determinantom statusu polskich kobiet w latach 1989 - 2009 z możliwie wielu perspektyw.
 
Serdecznie zapraszamy do udziału.
***
 
Szczegółowe założenia konferencji:
Niemal od samego początku przekształceń systemowych kwestia tożsamości kobiet, definiowanej poprzez dostępne i pożądane z perspektywy różnych systemów wartości role społeczne stała się elementem publicznej debaty i angażowała instytucjonalnych aktorów życia społecznego (partie polityczne, Kościół katolicki, organizacje społeczne o zróżnicowanych profilach światopoglądowych). Trwająca cały czas debata stanowi kontekst konkretnych wyborów życiowych dokonywanych przez kobiety. Negocjowanie „nowego kontraktu płci” w społeczeństwie ma zatem miejsce zarówno w wymiarze publicznym, jak i prywatnym. Analizując proces polskiej transformacji nie sposób uniknąć odniesień do społeczeństwa PRL oraz do sięgającej w przeszłość tradycji kulturowej, ponieważ dzięki temu możliwe jest wskazanie obszarów zmiany oraz ciągłości społecznej sytuacji kobiet. W efekcie przemian systemowych pojawiły się zarówno nieznane wcześniej możliwości samorealizacji, jak i nowe bariery ograniczające ich zakres. Proces ten przyczynił się do różnicowania doświadczeń społecznych, szans życiowych oraz statusu kobiet.
Rocznica transformacji ustrojowej skłania do podsumowań dokonań polskich zespołów badawczych zainteresowanych problematyką kobiecą oraz działalności organizacji kobiecych i feministycznych w ciągu mijających dwóch dekad oraz do formułowania prognoz na przyszłość. Dokonując socjologicznych podsumowań dwadzieścia lat po przełomie roku ’89, chcielibyśmy poddać na nowo refleksji starą tezę feministyczną, że „to co prywatne jest polityczne”. Warte zastanowienia wydają nam się dwie kwestie: po pierwsze, w jakim stopniu powyższa teza odnosi się do polskiego społeczeństwa ostatnich dwóch dekad i po drugie, w jakich konkretnych obszarach dochodzi do przenikania się „tego, co prywatne z tym, co polityczne”. Innymi słowy, pragniemy bliżej przyjrzeć się relacjom pomiędzy sferą prywatną a publiczną w okresie transformacji oraz zastanowić się, jaką rolę w konstruowaniu tych relacji odgrywają czynniki związane z płcią społeczno – kulturową. W szczególności interesuje nas proces konstruowania relacji władzy w sferze publicznej i prywatnej. Z jednej strony, bowiem mamy do czynienia z takimi zjawiskami jak „szklany sufit”, czy niewielka reprezentacja kobiet w elitach politycznych. Z drugiej strony, badacze oraz uczestniczy życia społecznego rejestrują podlegające odmiennej logice zjawiska w sferze prywatnej. Należą do nich „menedżerski matriarchat”, który jako zasada funkcjonowania rodzin opiera się na silnej roli kobiecej; „syndrom superwomen”, który można interpretować w kategoriach „u – ja- rzmienia” Michela Foucault, tzn. podporządkowania paradoksalnie nadającego podmiotowość, poczucie wartości i adekwatności stanowiące podstawę sprawowania kontroli nad rzeczywistością. Nowe, prezentowane w kulturze popularnej wzorce ról kobiecych eksponujące sferę konsumpcji i seksualności są kolejnym wieloznacznym obszarem przenikania się ofert specyficznie rozumianej „emancypacji” z podporządkowaniem określonym wymogom kulturowym i rynkowym. W kontekście powyższych przykładów konieczne wydaje się dokonanie redefinicji pojęć władzy i podporządkowania. Dychotomiczne, czarno – białe postrzeganie tych kategorii nie pozwala bowiem na pełne rozumienie statusu współczesnych polskich kobiet w społeczeństwie.

Interesuje nas nie tylko to, w jaki sposób transformacja wpłynęła na sytuację polskich kobiet, ale także to, jaką rolę odegrały polskie kobiety w procesie transformacji. Shana Penn analizując udział Polek w ruchu opozycyjnym ujawnia paradoks polegający na tym, że kobiety pełniły role publiczne anonimowo: wykonywały złożone zadania, koordynowały pracę wielu osób, pełniły istotne funkcje organizacyjne, natomiast w zbiorowej wyobraźni kreowanej przez tradycyjne treści kulturowe oraz aktualny przekaz medialny, nie został utrwalony wizerunek kobiety – opozycjonistki – liderki. Wobec tych ustaleń, adekwatne wydaje się pytanie o udział kobiet w kreowaniu rzeczywistości społecznej po roku ’89 oraz o mechanizmy kulturowe regulujące formy społecznej aktywności kobiet.
 
Analizując relacje pomiędzy reprezentantami grup dominujących i podporządkowanych, w tym przemiany społecznych relacji między kobietami a mężczyznami, badaczki feministyczne wskazują, że istotne dla zmiany społecznej są zarówno przemiany instytucji politycznych i gospodarczych, jak i zmiany świadomości jednostek. Interesują nas powiązania między jednym a drugim obszarem. Szczególnie istotna wydaje się analiza przemian systemów wartości polskich kobiet. Treść „rankingów wartości”, relacje pomiędzy pozycjami wchodzącymi w ich skład oraz sposoby rozumienia poszczególnych wartości przez kobiety odzwierciedlają obszary zmiany oraz ciągłości aksjonormatywnych ram społecznego funkcjonowania kobiet. Na kształt owych ram mają wpływ pozostające we wzajemnej interakcji przemiany świadomości społecznej i obyczajowości, a także przemiany instytucji politycznych i gospodarczych. 
 
Oprócz zarysowanych powyżej kierunków poszukiwań badawczych, ważna wydaje się nam również swoista metarefleksja dotycząca procesu socjologicznego poznania: badań, interpretacji i rozumienia zjawisk, czyli – społecznych strategii gromadzenia wiedzy. Wiedza odgrywa nader ważną rolę w konstruowaniu społecznych relacji dominacji i oporu. W tym kontekście trafne okazuje się założenie, że proces socjologicznego poznania z perspektywy grupy dominującejprzyczynia się do odtwarzania relacji władzy - podporządkowania. Pomijanie perspektywy konkretnych kategorii, czy grup społecznych powoduje, że perspektywy te nie są traktowane jako istotne. Według reprezentujących stanowisko feministyczne badaczek, abstrahowanie od kategorii gender, czyli próby zachowania pozornej neutralności poznawczej, stanowią de facto reprezentację męskich wartości kulturowych i przyczyniają się do symbolicznego unieważniania perspektywy kobiet. Refleksja nad polską transformacją z perspektywy kobiet miała dotychczas marginalny status w debacie publicznej. Uwzględnianie tej perspektywy oraz nadanie jej adekwatnej wagi stwarza, więc zarówno możliwość dostrzeżenia zjawisk wcześniej pomijanych, jak również zmiany relacji systemów wiedzy i władzy na poziomie prawomocnego dyskursu.