Dokument zawiera opis konferencji, spotkań seminaryjnych, imprez popularyzatorskich i publikacji Oddziału w roku 2008.


I. Konferencje
Oddział zorganizował dwie konferencje ogólnopolskie:
 
20-21 października 2008
Konferencja: „Regionalizm w Polsce a polityka strukturalna Unii Europejskiej”
 
Miejsce: Aula im. Jana Lubrańskiego, Collegium Minus UAM, ul. Wieniawskiego 1
Konferencja odbyła się pod patronatem: prof. Marek Ziółkowskego – Wicemarszałka Senatu RP i Elżbiety Bieńkowskiej – Minister Rozwoju Regionalnego.
Konferencję poza Oddziałem Poznańskim PTS współorganizował Zakład Socjologii Ekonomicznej i Samorządu Terytorialnego Instytutu Socjologii UAM oraz Stowarzyszenie Unia Wielkopolan.
 
W skład Komitetu naukowego weszli: prof. Michał Chmara, prof. Zbigniew Czachór, prof. Marek S. Szczepański, prof. Jacek Wasilewski, dr Sławomir Hinc, dr Marek Nowak, dr Paweł Śliwa, dr Krzysztof Bondyra.
 
Założenia konferencji: Konferencja nawiązywała do sesji zorganizowanej przez Oddział Poznański Polskiego Towarzystwa Socjologicznego, Unię Wielkopolan oraz Ośrodek Badań i Edukacji Europejskiej w 1998 r., zatytułowanej „Jaka Europa? Regionalny wymiar integracji europejskiej”.
 
Celem konferencji było podsumowanie stanu badań polskiego regionalizmu po reformie administracyjnej kraju oraz po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej. Problematyka konferencji dotyczy wykorzystania przez polskie regiony możliwości wiążących się między innymi z polityką strukturalną Unii Europejskiej. Szczególną okolicznością decydującą o zorganizowaniu tej konferencji jest 10-lecie reformy administracyjnej wprowadzającej tzw. duże województwa – regiony i próba podsumowania dorobku tego okresu.
Szczegółowa problematyka konferencji dotyczyła realnego znaczenia w Polsce regionalizmu – rozumianego jako całokształt zjawisk społecznych na określonym terytorium i obejmującego kilka wymiarów: - wymiar społeczno-kulturowy; wymiar ekonomiczny;  wymiar polityczny.
 
Przy czym organizacje i instytucje będące wyrazicielami regionalizmu zwykle nie ograniczają obszaru swego działania do jednego z wymienionych wymiarów. Stąd też konferencja obejmuje wieloaspektową analizę „kondycji” polskiego regionalizmu w nowym kształcie administracyjnym. Jednakże znaczącą determinantą funkcjonowania regionów w naszym kraju jest objęcie Polski polityką strukturalną Unii Europejskiej, czemu poświęcona zostanie także szczególna uwaga w programie konferencji.
 
Program konferencji obejmował dwa dni obrad. Pierwszy dzień obrad miał charakter panelu dyskusyjnego na temat sukcesów i barier polskiej regionalizacji. Uzupełnieniem pierwszego dnia konferencji były referaty poświęcone problematyce rozwoju regionalnego. Drugi dzień konferencji obejmował wystąpienia zaproszonych naukowców i praktyków dotyczące aspektów ekonomicznych, społecznych i kulturowych polskiego regionalizmu.
Grono referentów konferencji obejmowało naukowców oraz regionalistów, jak też samorządowców.
----------------------------------------------
24-25 października  (piątek-sobota) 2008
Konferencja zatytułowana: Zmiana społeczna i dyskurs. Wallerstein w kontekście środkowo-europejskim
 
Miejsce: Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk (ul. S. Mielżyńskiego 27/29). Konferencję poza Oddziałem Poznańskim PTS współorganizował Oddział Poznański Polskiego Towarzystwa Filozoficznego oraz Instytut Filozofii UAM i Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk
 
W skład komitetu naukowego konferencji weszli:prof. Tadeusz Buksiński, prof. Michał Chmara, dr hab. Krzysztof Brzechczyn, dr Andrzej W. Nowak, dr Marek Nowak,
dr Przemysław Pluciński, dr Mariusz Turowski.

Honorowy udział w komitecie naukowym: prof. Immanuel Wallerstein

Założenia konferencji: Immanuel Wallerstein jest dzisiaj jednym z najczęściej cytowanych socjologów. Do niedawna w Polsce wydawał się postacią egzotyczną, ostatnimi czasy ukazało się kilka jego prac, choć wciąż czekamy na przetłumaczenie opus magnum jakim jest trzytomowy Modern World-System.
 
Recepcja Wallersteina jest niejednoznaczna, dobrze przyjęty przez lewicowe środowiska skupione wokół pism Lewą Nogą, Le Monde Dyplomatique, Recykling idei, ma kłopoty z przyswojeniem w przynależnym sobie środowisku akademickim. To szczególnie zaskakująca sytuacja na polskim gruncie, gdyż sam Walerstein wprost odwołuje się do polskiej tradycji nauk społecznych, szczególnie prac Mariana Małowista.
 
Stan ten choć osobliwy wydaje się symptomatyczny. Nieobecność Wallersteina a także teorii zależności i ogólniej paradygmatu historyczno-systemowego odsyła do specyficzności naszej autodiagnozy przemian Polski po 1989 roku. Zachwyt nad naiwnie pojmowaną teorią modernizacji i zgoła religijna wiara w program neoliberalny dla jednych uczyniły z Polski „prymusa” przemian naszej części Europy, dla innych zaś zahamowały tak samą transformację jak i refleksję nad nią.
 
Późna twórczość Wallersteina  – jakkolwiek paradoksalnie to brzmi – to próba wskazania praktycznej wagi namysłu teoretycznego. Bez równoczesnego popadania w akademicka pychę, gdzie myślenie akademickie uzurpuje sobie rolę rewolucyjnego podmiotu. Wallerstein stara się zrealizować szalenie trudne zadanie, z jednej strony nie daje zgody na pozornie neutralną aksjologicznie naukę zredukowaną do technokratycznej funkcji administrowania społeczeństwem, z drugiej przestrzega przed mitem fałszywej awangardy.
Przyswojenie Wallersteina na gruncie polskim i analiza przemian zachodzących w Europie Środkowej jak i narracji o nich wydaje się zadaniem niezwykle palącym.
Uczestnicy konferencji podjęli trzy problemy:
 
Po pierwsze, w istocie propedeutyczny zamysł opisania, jak rozrosła się szkoła analizy procesów określanych syntetycznie mianem ’świata systemu’ (także w perspektywie porównawczej).
 
Po drugie, problem wskazania alternatywnych sposobów opisu transformacji społecznej i ekonomicznej Europy Środkowej i sformułowania bardziej szczegółowych diagnoz (równocześnie wskazując na transformację samych systemów wiedzy o świece).
Po trzecie zaś, problem metody Wallersteina i powiązanego z nią obrazu zmiany społecznej. 
                               
 
II. Seminaria, spotkania naukowe
Nie udało się zrealizować formuły cyklicznych seminariów organizowanych przez OP PTS. Zrealizowano natomiast trzy spotkania organizowane ad hoc, przy współudziale z Klubu-Księgarni Głośna Samotność.
 
21 luty (czwartek) 2008 
Panel dyskusyjny: Global Warming. Dlaczego koniec świata jaki znamy?  
 
Założenia panelu: Globalne ocieplenie - jeden z najbardziej gorących tematów współczesnej globalnej sfery publicznej. Określenie to odwołuje się do problemu środowiskowego, który ujawnia się co najmniej od lat 70. XX wieku, a dotyczy konsekwencji intensywnej ingerencji człowieka w środowisko naturalne.
 
Zmian, jakie zachodzą na naszych oczach, nie sposób pominąć milczeniem. Nie chodzi jedynie o podnoszenie się poziomu oceanów pod wpływem kurczenia się czap lodowych na biegunach, ale również o pojawienie się symptomów rozchwiania środowiska naturalnego jako systemu. Prowadzi to do nasilenia się ekstremów pogodowych i zagraża nieodwracalnymi zmianami, które pociągają za sobą zarówno wzrost ryzyka, o którym sugestywnie pisał Urlich Beck, jaki i koszty, które będziemy ponosić dostosowując się do zachodzących zmian. 
 
Warto przy tym mieć świadomość, że wspomniane zmiany dotyczą, precyzyjniej zaś - ich trudny do oszacowania charakter dotyczy - szczególnie Europy.
 
Gośćmi spotkania byli: Małgorzata Szwed (dr, Zakład Badań Środowiska Rolniczego i Leśnego PAN, Poznań); Piotr Matczak (dr, IS UAM); Marek Nowak (dr, IS UAM)
Adam Chorynski  (mgr, Zakład Badań Środowiska Rolniczego i Leśnego PAN, Poznań, absolwent Instytutu Socjologii)
-------------------------------------------------
3 kwiecień (czwartek) 2008
Prezentacja książki: „O rewolucji. Obrazy radykalnej zmiany społecznej”.

Miejsce: Głośna samotność, ul. Ratajczaka 18 (przy pasażu Apollo). Spotkanie poza Oddziałem Poznańskim PTS współorganizował Klub-Księgarnia Głośna samotność.
 
W dyskusji udział wzięli: prof. Michała Chmara,
prof. Krzysztof Łastowski, dr hab. Krzysztof Brzechczyn, dr Rafał
Wierzchosławski, dr Marek Nowak.
-------------------------------------------------
14 maja (środa) 2008
Spotkanie seminaryjne zatytułowane 'Egzotyczna codzienność’
 
Miejsce: Głośna samotność, ul. Ratajczaka 18 (przy pasażu Apollo). Spotkanie poza Oddziałem Poznańskim PTS współorganizował Instytut Socjologii UAM oraz Klub-Księgarnia Głośna samotność.
 
W roli prelegentów wystąpili dr Magda Ziolkowska-Kuflińska oraz
dr Jakub Isanski. W trakcie spotkania odbyła się prezentacja zdjęć i
krótkich filmów z Boliwii i Uzbekistanu.
Była okazja porozmawiania o rożnych spojrzeniach na miejsca.
--------------------------------------------------
13 czerwca (piątek) 2008
Panel dyskusyjny zatytułowany: „Klęska <<Solidarności>> i co dalej?” z udziałem Davida Osta.
 
Miejsce: Głośna samotność, ul. Ratajczaka 18 (przy pasażu Apollo).
Spotkanie poza Oddziałem Poznańskim PTS współorganizował Instytut Socjologii UAM oraz Klub-Księgarnia Głośna samotność.

Założenia panelu: Ponad rok temu na rynek wydawniczy weszła książka zatytułowana "Klęska Solidarności" amerykańskiego socjologa Davida Osta, od wielu lat badawczo zajmującego się Polska i Europą Środkową. Od czasu wydania książki, a jeszcze w większym stopniu od jej napisania, wiele się w Polsce zmieniło, a zamiana ta w skrajnych interpretacjach miała charakter quasi-rewolucyjny. Jeżeli zaakceptować takie postawienie sprawy, można uznać, że w naszym kraju na przestrzeni ostatnich lat dokonały się dwie radykalne zmiany polityczne: swego rodzaju rewolucja konserwatywna, jaką zwykło się wiązać z projektem IV RP, a następnie jej dekonstrukcja, która w gorączce społecznej dyskusji i kolejnych wyborów parlamentarnych nabrała kształtu nieco zaskakującej kontrrewolucji. Choć współczesność wydaje się charakteryzować pewne wyciszenie nastrojów i emocji, to pytania jakie stawia Ost jednak powracają.
 
Istotna naszym zdaniem kwestia, jaką stawiamy przed uczestnikami panelu, dotyczy diagnozy rzeczywistości, która akcentuje ciągle słabą obecność w praktyce społecznej podmiotowości typu klasowego (co wiąże się z „ostowskim” problemem politycznego zagospodarowywania gniewu społecznego). A zatem, czy rzeczywiście jesteśmy już w "innym miejscu", poza rubikonem ponowoczesnego społeczeństwa liberalnego? Czy też wzorem logiki rewolucji, zmieniło się tak wiele, że nic się nie zmieniło?         
 
W panelu uczestniczyli: David Ost, Jarosław Lange (przewodniczący wielkopolskiej "Solidarności"), Krzysztof Brzechczyn (IF UAM), Dariusz Dobrzański (IF UAM), Marek Nowak (IS UAM), Przemysław Pluciński (IS UAM). Panel poprowadzi Michał Chmara (IS UAM). 
 
 
III. Działalność popularyzatorska socjologii
 
17 października (piątek) 2008
Cykl spotkań seminaryjno-warsztatowych połączonych z gra miejską zatytułowanych Dni socjologa
  
Sprawozdanie (autorstwa Agnieszki Szymańskiej):  Dni Socjologa organizowane przez Koło Naukowe Studentów Socjologii, Instytut Socjologii UAM oraz Oddział Poznański Polskiego Towarzystwa Socjologicznego mają szansę wejść do kalendarza cyklicznych imprez popularnonaukowych w Poznaniu. W przedsięwzięciu wzięli udział uczniowie szkół średnich zainteresowani problematyką socjologiczną (część wykładowo-seminaryjna), a także studenci pierwszego i drugiego roku socjologii (gra miejska). Impreza odbyła się w ramach XI Poznańskiego Festiwalu Nauki i Sztuki. Honorowy patronat nad Dniami Socjologa objął Urząd Miasta Poznania, a patronat medialny Radio Merkury.
 
Celem imprezy było pokazanie zróżnicowania tematycznego socjologii, która, w powszechnym odczuciu, niesłusznie kojarzona jest jedynie z przeprowadzaniem badań kwestionariuszowych i prezentacją sondaży. Organizatorzy chcieli pokazać uczestnikom Dni Socjologa praktyczne zastosowanie socjologicznych teorii, z którymi spotkali się lub dopiero spotkają na uniwersytecie. Moderatorzy spotkań dali także uczestnikom możliwość sprawdzenia intuicji, które choć często zgodne ze zdrowym rozsądkiem, potrafią zwieść na manowce. Uczestnicy dowiedzieli się czym współcześnie zajmują się socjologowie, jakie możliwości daje znajomość warsztatu socjologicznego i jak wykorzystać wiedzę i umiejętności zdobyte podczas studiów socjologicznych, aby stać się konkurencyjnym na rynku pracy. Studenci organizujący wydarzenie nie ukrywali, iż zależało im także na poznaniu nowych ciekawych ludzi, którzy tak jak i oni połknęli już socjologicznego bakcyla, i którzy chcieliby zainteresować się pracą w kole naukowym.
Dni Socjologa, dla grupy studentów pierwszego i drugiego roku, przyjęły formułę gry miejskiej. Wykłady przeplatane były warsztatami i zadaniami do wykonania w przestrzeni miejskiej. Każdy wykład odbywał się w innym miejscu. Uczestnicy przemieszczeli się pomiędzy Collegium Minus, ulicą Półwiejską, Placem Wolności oraz Urzędem Miasta Poznania. Ich celem było zebranie jak największej puli potrzebnych informacji, które następnie stawały się inspiracją dla części warsztatowej i dyskusji. Wykonywanie zadań w przestrzeni miejskiej miało zwrócić uwagę uczestników na te elementy przestrzeni, które, choć z socjologicznego punktu widzenia ciekawe, często pozostają niezauważone. Przy rozwiązywaniu zadań uczestnicy musieli wykazać się bardziej inwencją, pomysłowością i zdolnością kojarzenia faktów niż teoretyczną wiedzą.
 
Jak zatem przebiegła pierwsza edycja Dni Socjologa?
Uczestnicy, którzy zgromadzili się w holu przed Aulą Lubrańskiego w Collegium Minus (reprezentacyjną salą sąsiadującą z rektoratem UAM), zostali podzielileni na trzy grupy: Ossowskich, Znanieckich i Weberowskich, które konkurowały ze sobą w poszczególnych etapach gry miejskiej.
Mimo niesprzyjającej pogody uczestnicy wyruszyli na ulicę Półwiejską, gdzie czekały na nich pierwsze zadania. Studenci mieli znaleźć w centrum handlowym Stary Browar miejsca dowodzące, że jest ono „miastem w mieście”, a także obserwować mieszkańców. Uczestnicy gry mieli odpowiedzieć, co oprócz spacerowania i zakupów, robią poznaniacy na ulicy Półwiejskiej.
Przed uczestnikami postawiono nie tylko zadanie wymienienia zauważonych elementów         i poszczególnych czynności wykonywanych przez poznaniaków, ale także analizy i interpretacji ich funkcji i znaczeń. Po inauguracyjnym wystąpieniu Dyrektora Instytutu Socjologii – prof. UAM dr hab. Rafała Drozdowskiego, część warsztatową, odbywającą się w Auli Lubrańskiego, prowadził dr Konrad Micukiewicz (IS UAM). Uczestnicy dyskutowali na tematy związane z życiem w wielkim mieście, bezpieczeństwem oraz specyficznym rodzajem kultury, jakim jest kultura miejska. Wykład poświęcony socjologii miasta wygłosił dr Jerzy Kaczmarek (IS UAM), który zaprezentował uczestnikom wyniki swoich badań. Wykładowi towarzyszyła prezentacja zdjęć przedstawiających miejsca ważne dla poznaniaków i wykonanych przez samych mieszkańców Poznania.
Druga część gry miejskiej poświęcona była socjologii wielokulturowości. Najlepszym miejscem na realizację tego zadania, zdaniem organizatorów, była przestrzeń Placu Wolności i okolic Starego Rynku. Zadanie, o wykonanie którego poproszono uczestników, polegało na przeprowadzaniu krótkich wywiadów z przechodniami. Uczestnicy mieli odnaleźć osoby spełniające określone kryteria i zadać im pytania dotyczące stosunku danego respondenta do obcokrajowców. Uczestnicy posługiwali się tzw. skalą Bogardusa, mierzącą rozpiętość dystansu społecznego. Część warsztatowa odbyła się w Teatrze Ósmego Dnia. Dyskusję i analizę uzyskanych wyników poprzedzała projekcja filmu podejmującego kwestie wielokulturowości współczesnej Warszawy, a na głównym wątku tego filmu mgr Michał Weres (IS UAM) oparł część warsztatową. Wykład, który wygłosiła dr Hanna Mamzer (IS UAM), poświęcony był naszemu stosunkowi do obcych, a także rozumieniu procesu „kurczenia się świata”.
Trzecia część gry miejskiej, dotycząca profesjonalizacji socjologii, odbyła się w Urzędzie Miasta Poznania. Od zaproszonych gości – młodych socjologów, którzy odnieśli sukces na rynku pracy - uczestnicy mieli okazję dowiedzieć się jakie są możliwości podjęcia interesującej pracy po skończeniu studiów socjologicznych, jakie atuty posiada absolwent socjologii i jak może je wykorzystywać na rynku pracy. Wykład poprowadziła dr Barbara Pawłowska (IS UAM), a mgr Maciej Milewicz (IS UAM) - część warsztatową i dyskusję.
Część warsztatowa polegała na znalezieniu w prasie ofert pracy, które mogłyby być interesujące dla absolwentów socjologii. Wyniki były dość optymistyczne - potencjalnych miejsc pracy znalazło się kilkanaście - a uczestnicy przekonali się, że socjologia jest nie tylko dyscypliną naukową, ale może być także przepustką do zdobycia ciekawej pracy i osiągnięcia zawodowego sukcesu.
Na podsumowanie Dni Socjologa organizatorzy zaprosili uczestników do klubu – księgarni Głośna Samotność, gdzie odbył się wieczór z socjologią wizualną. Mgr Łukasz Rogowski (IS UAM) wprowadził do tematyki socjologii wizualnej jako sposobu uprawiania socjologii. Dr Jerzy Kaczmarek przedstawił idee tworzenia filmu socjologicznego, a także zaprosił do udziału w spotkaniach Pracowni Socjologii Wizualnej IS. Na zakończenie części poświęconej socjologii wizualnej prof. UAM dr hab. Marek Krajewski zapoznał uczestników z projektem „Niewidzialne Miasto”, którego celem było pokazanie oddolnych i twórczych inicjatyw ludzi żyjących w wielkich miastach.
Między wystąpieniami odbyło się wręczenie nagród dla zwycięzców. Grupa Weberowskich zdobyła największe uznanie za zaangażowanie włożone w wykonanie poszczególnych zadań. Nagrody rzeczowe w postaci książek i pendrive’ów, a także gratulacje zwycięskiej drużynie wręczyli: prof. UAM dr hab. Marek Krajewski – Dyrektor Instytutu Socjologii ds. naukowych, dr Barbara Pawłowska (IS UAM) – opiekunka Koła Naukowego Studentów Socjologii, a także dr Marek Nowak (IS UAM) – przewodniczący Oddziału Poznańskiego Polskiego Towarzystwa Socjologicznego i koordynator Dni Socjologa. W czasie przerw i podczas kolacji, gdy emocje uczestników i organizatorów już opadły, można było usłyszeć bardzo przychylne opinie o nowatorskim, przynajmniej w Poznaniu, projekcie. Uczestnikom podobała się idea imprezy, a także forma jej zorganizowania. Wielu z nich zgłosiło również chęć pomocy w przygotowaniu kolejnych edycji Dni Socjologa, a także zaangażowania się w inne inicjatywy Koła Naukowego Studentów Socjologii.
Najważniejszy wydaje się fakt, że idea Dni Socjologa została zrozumiana i spotkała się z zainteresowaniem osób, do których była kierowana.
W nowej formule Dni Socjolga będą organizowane dwa razy do roku: w kwietniu - w formie wykładów plenerowych kierowanych do uczniów szkół średnich i w październiku - w formie gry miejskiej adresowanej do studentów socjologii.
 
IV. Publikacje
 
W oparciu o zrealizowane rok wcześniej projekty konferencyjne opublikowano dwie prace zbiorowe, jedna jest w trakcie przygotowania do druku (w Wydawnictwie Naukowym UAM).
 
K. Brzechczyn, M. Nowak, O Rewolucji. Obrazy Radykalnej zmiany społecznej, Wydawnictwo Naukowe Instytutu Filozofii UAM, Poznań 2007 (książka ukazała się na początku 2008 roku).
 
Praca składa się z czterech części:
Część pierwsza: O rewolucji. Zamiast wprowadzenia, przedstawia rozstrzygnięcia semantyczne oraz teorie rewolucji w ujęciu socjologicznym i historyczno-porównawczym (Thedy Skocpol) i nie-Marksowskiego materializmu historycznego (Leszka Nowaka);
Część druga: O ideowych obrazach rewolucji, pomyślana jest jako próba zestawienia odmiennych ideowo perspektyw sięgających do różnych tradycji i mitologii rewolucyjnych;
Część trzecia: O przypadkach rewolucji, zawiera zbiór interpretacji poszczególnych wydarzeń określanych jako rewolucje (m.in. rewolucji w Austrii, rewolucji irańskiej, "pomarańczowej" rewolucji na Ukrainie czy rewolucji "Solidarności");
Część czwarta: Obok rewolucji, składa się z dwojakiego rodzaju tekstów: zawiera analizy szczegółowych aspektów procesu rewolucyjnego oraz sposoby wykorzystania kategorii rewolucji, w naukach humanistycznych pełniących funkcje metafory lub mitu.
 
M. Nowak, M. Nowosielski, Declining Cities/Developing Cities: Polish and German Perspectives, Wyd. Instytutu Zachodniego, Poznań 2008.   
 
Problematyka książki: Is there a clear distinction between development and decline in contemporary urban life? In this volume we argue that there is not. Irregularities of development express themselves in contrasts, and these contrasts are particularly important outside of metropolitan centres, in places where we can simultaneously observe the signs of development and the symptoms of “development of underdevelopment.”
The book is divided into two parts, Global and Local Contexts of the Postcommunist City, and The City in Transition—Gentrification, Revitalisation, Activisation. It presents the discussion between Polish and German researchers on the problems of decline/development in the area of urban studies.
 
The authors are: Jörg Dürrschmidt, Heidi Fichter-Wolf, Katrin Großmann, Annegret Haase, Sandra Huning, Thomas Knorr-Siedow, Bastian Lange, Konrad Miciukiewicz, Jarosław Mikołajec, Michal Nowosielski, Marek Nowak, Dieter Rink, Annett Steinführer, and Marcin Tujdowski.
 
W trakcie przygotowania do druku jest praca. M. Nowak, M. Nowosielski, Metody Badania społeczeństwa obywatelskiego. Doświadczenia praktyków. Praca ukaże się w Wud. Naukowym UAM.